آزمایش‌ها و کنترل کیفیت
با توجه به نوع ماده معدنی (آندزیت) و مقاومت فشاری، جذب آب، لس‌آنجلس و سایر ویژگی‌ها، این سنگ جهت استفاده به‌عنوان بالاست شرایط خوبی دارد. آزمایش‌های زیر توسط آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک استان مرکزی روی سنگ و بالاست معدن نانگرد انجام شده است. در حال حاضر این ماده معدنی مورد تأیید راه‌آهن کل کشور و بهترین بالاست غرب کشور است.
| آزمایش | استاندارد | نتیجه | حد مجاز |
|---|---|---|---|
| افت وزنی در برابر سایش لس‌آنجلس (دانه‌بندی F، ۱۰۰۰ دور) | AASHTO T96 | ۱۱٪ (هر دو نمونه) | حداکثر ۳۰٪ |
| افت وزنی در برابر سولفات سدیم (بخش درشت‌دانه) | AASHTO T104 | ۰٫۳٪ | کمتر از ۵٪ (حداکثر ۸٪) |
| افت وزنی در برابر یخبندان (بخش درشت‌دانه) | AASHTO T103 | ۰٫۷٪ | — |
| افت وزنی در برابر سایش میکرودوال | INSO 14874-1 | ۷٫۰٪ | — |
| وزن مخصوص ظاهری | AASHTO T85 / T84 | ۲٫۸۲۹ تا ۲٫۸۳۷ | حداقل ۲٫۶ |
| وزن مخصوص حقیقی | AASHTO T85 / T84 | ۲٫۷۲۵ تا ۲٫۷۵۵ | حداقل ۲٫۶ |
| درصد جذب آب | AASHTO T85 / T84 | ۰٫۹ تا ۱٫۲٪ | ۱٪ (در بدترین حالت ۲٪) |
| درصد کلوخه‌های رسی | ISIRI 4978 / ASTM C142 | ۰٫۰٪ | — |
| ذرات کوچک‌تر از ۷۵ میکرون | ISIRI 446 / ASTM C117 | ۰٫۱٪ | — |
| درصد دانه‌های سوزنی (تطویل) و پولکی (تورق) | BS 812 | تطویل ۱۹ تا ۲۰٪، تورق ۹ تا ۱۰٪ | — |
| هم‌دراز و هم‌پهن (نسبت ۱:۳) | ISIRI 4791 / ASTM D4791 | ۴٫۶ تا ۷٫۴٪ | — |
| وزن واحد حجم غیرمتراکم | ASTM C29 | ۱۶۸۳ کیلوگرم بر مترمکعب | — |
| دانه‌بندی | AASHTO T27 | منحنی دانه‌بندی درون محدودهٔ مشخصات قرار دارد | — |
ده مغزهٔ استوانه‌ای (نسبت ارتفاع به قطر حدود ۲٫۰) آزمایش شد: پنج مغزه در حالت اشباع (قطر ۶٫۵ و ارتفاع حدود ۱۳ سانتی‌متر) و پنج مغزه در حالت خشک (قطر ۷٫۳ و ارتفاع ۱۴٫۶ تا ۱۴٫۸ سانتی‌متر). زمان هر آزمون تا شکست ۴ تا ۵٫۵ دقیقه بود. (ASTM D2938)
| مغزه | اشباع (kg/cm²) | خشک (kg/cm²) |
|---|---|---|
| ۱ | ۱٬۰۸۲ | ۱٬۱۳۰ |
| ۲ | ۶۶۰ | ۱٬۲۹۹ |
| ۳ | ۹۱۶ | ۱٬۵۱۷ |
| ۴ | ۸۹۶ | ۸۹۶ |
| ۵ | ۷۲۹ | ۱٬۱۹۲ |
| میانگین | ۸۵۷ | ۱٬۲۰۷ |
خشک — میانگین
۱٬۲۰۷ kg/cm²
الزام بند ۳-۸: بیش از ۱٬۲۰۰
اشباع — میانگین
۸۵۷ kg/cm²
الزام بند ۳-۸: بیش از ۸۰۰
AASHTO T 275
| نمونه | وزن مخصوص | به روش ابعادی |
|---|---|---|
| ۱ | ۲٫۶۷۶ | ۲٫۶۵۰ |
| ۲ | ۲٫۷۹۰ | — |
| ۳ | ۲٫۷۲۹ | — |
ASTM C294
آزمایشگاه یادآور شده است که نام سنگ بر اساس مشاهدات و تجربیات صحرایی است و نام‌گذاری دقیق به تهیهٔ مقطع و آنالیز شیمیایی نیاز دارد.
میزان سایش و خوردگی بالاست بر اساس آزمایش لس‌آنجلس در ازای ۱۰۰۰ دور سنجیده می‌شود. شیوهٔ انجام این آزمایش در ASTM-C535 برای ذرات بزرگ‌تر از ۲٫۵۴ سانتی‌متر و در ASTM-C131 برای ذرات کوچک‌تر از ۲٫۵۴ سانتی‌متر ارائه شده است.
سلامت مصالح، دوام سنگ را در دوره‌های مختلف خشک و تر، سرما و گرما و سایر عوامل شیمیایی که به مرور زمان موجب فرسایش مصالح سنگی می‌شوند نشان می‌دهد. برای کنترل آن از آزمایش خوردگی سولفات استفاده می‌شود: کاهش وزن مصالح در ازای ۵ دورهٔ مستمر خشک و تر شدن در محلول سولفات سدیم (یا سولفات منیزیم) بر اساس ASTM-C88 باید کمتر از ۵ درصد و حداکثر ۸ درصد باشد.
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های بالاست یا پارسنگ، وزن مخصوص و پوکی مصالح است؛ این مصالح باید چگالی مناسب داشته باشد و در معرض رطوبت کمترین تأثیر را بپذیرد. وزن مخصوص مصالح بالاست مطابق ASTM-C127 حداقل برابر ۲٫۶ تن بر مترمکعب و حداکثر میزان جذب آب آن ۱ درصد و در بدترین حالت ممکن ۲ درصد است.
مصالح باید مقاومت لازم برای تحمل تمام تنش‌های متمرکز را داشته باشند؛ از این‌رو مقاومت تک‌محوری مغزهٔ استوانه‌ای مصالح سنگی بررسی می‌شود. حداقل مقاومت تک‌محوری استوانهٔ سنگ به قطر ۵ و ارتفاع ۱۰ سانتی‌متر در شرایط خشک و اشباع به‌صورت متناوب بیشتر از ۱۲۰۰ و ۸۰۰ کیلوگرم بر سانتی‌متر مربع است. بارگذاری مغزه تقریباً ۰٫۲ تا ۱ مگاپاسکال در ثانیه انجام می‌شود و رساندن سنگ به نقطهٔ شکست دست‌کم ۳۰ ثانیه زمان نیاز دارد.
استفاده از خط در تمامی فصل‌ها و شرایط بارندگی قطع نمی‌شود؛ از این‌رو مصالح بالاست باید برای حفظ کیفیت با تغییر فصل‌ها، مقاومت و دوام بالایی داشته باشد.
میزان مواد زائد در بالاست نباید بیشتر از حد مجاز باشد.
نتایج از گزارش‌های آزمایشگاهی مندرج در طرح تمدید بهره‌برداری معدن نانگرد (زمستان ۱۴۰۳) نقل شده است. گواهی هر محموله به درخواست خریدار و پس از انجام آزمایش روی همان محموله صادر می‌شود.
بالاست در سند فنی ←
